Innym ograniczajacym nadmierny rozród czynni-

Innym ograniczającym nadmierny rozród czynni- kiem jest n a t u r a l n a ś m i e r t e l n ość, wywoła- na zmianami środowiska fizycznego, głównie czynni- kami klimatycznymi, a także i edaficznymi dla organizmów rozwijających się W glebie. Badania nad rozwojem zwierząt dowodzą, że w przyrodzie nastę- puje duża śmiertelność zwłaszcza w okresie młodo- cianym, wywołana nie tylko zmianami z roku na rok czynników fizycznych, np. meteorologicznych, ale także i rozmaitym stopniem wrażliwości tych sta- diów rozwojowych na• poszczególne czynniki i ich nasilenie, rozmaitą odpornością życiową. Ta:k więc jaja, gąsienice, poczwarki i stadium dojrzałe bielinka kapustnika inaczej reagują na różne temperatury w granicach od 13° do 26°. Podczas gdy niższe (13°) niszczą gąsienice (96% śmiertelności), na jaja stosun- kowo mało działają (6% śmiertelności), wręcz prze- ciwnie niż wyższe. Jeżeli jednak uwzględnimy ten fakt, że w naturze nieustannie działa splot czynników (temperatury, wilgotności, usłonecznienia itp.), to obraz uzyskany z doświadczenia przez wyizolowanie jednego czynnika skomplikuje się znacznie, bynaj- mniej zresztą nie umniejszając roli środowiska fizy- cznego w naturalnej śmiertelności. Z wahań cżynni- ków fizycznych z roku na rok wynikają wahania ilościowe gatunków od nich zależnych, które jednak normalnie nie przekraczają większych rozmiarów, wobec wahania się wokoło pewnej średniej samych czynników, które• je wywołują. Rola człowieka jako czynnika w ogromnym stopniu zdolnego zakłócić równowagę biocenotyczną, będzie szczegółowo omówiona w rozdziale X. Zasady klasyfikacji. zespołów Klasyfikować zespoły można z różnych punktów widzenia. Uwzględniając jednak zależność zasadniczą. odżywczą i siedliskową zwierząt od roślin, więc nawet przy badaniach zespołów zwierzęcych jako takich, wychodzimy przeważnie od zespołów roślinnych, któ- re na lądzie tworzą główne tło życia zwierzęcego. W wodzie a zwłaszcza w morzu, jak się przekonamy w rozdziale o zespołach środowisk wodnych, punktem wyjściowym klasyfikacji ekologicznej zespołów są działy charakteryzujące się kompleksami mniej lub więcej podobnych warunków fizykochemicznych, ta- kich jak dno, toń wodna, prześwietlenia wód, głę- bokość, natura fizyczna dna, pływy, strefa falowania itp. [patrz też: , , ]